در این مقاله ضریب همبستگی کندال به صورت تئوری تشریح داده شده و برای آن به صورت دستی و نرم افزاری مثال حل می شود. کندال (M. Kendall 1907-1983) در حدود سال ۱۹۳۰ به مطالعه یک نوع ضریب همبستگی پرداخت که به نام او شهرت دارد. در سال ۱۹۴۸ رساله ای در این باره منتشر کرد که محتوی تئوری این ضریب همبستگی می باشد.در آمار، ضریب همبستگی رتبه‌ای کندال که به تای کندال مشهور است و با حرف یونانی τ نمایش داده‌ می‌شود یک آماره ی ناپارامتری است که برای سنجش همبستگی آماری میان دو متغیر تصادفی به کار می‌رود.

کندال

خواص ضریب همبستگی کندال

  • از آنجایی که مخرج این کسر تعداد انتخاب‌های زوج‌ها از بین n مشاهده است، همیشه از صورت بزرگتر است. پس ضریب همبستگی کندال از ۱ کوچکتر و از ۱- بزرگتر است.
  • اگر همه زوج‌ها با هم هماهنگ باشند مقدار ضریب همبستگی کندال برابر است با ۱٫
  • اگر همه زوج‌ها ناهماهنگ باشند ضریب همبستگی کندال برابر است با ۱-.
  • اگر X و Y‌ مستقل باشند، انتظار داریم که ضریب همبستگی کندال نیز برابر با ۰ باشد.

فرمول محاسبه ضریب همبستگی کندال

`T={2S}/{n(n-1)}`

در فرمول فوق n حجم نمونه مورد بررسی می باشد.

مقدار S از مجموع اختلاف ui (تعداد داده هایی که بعد از داده ی مورد نظر قرار گرفته و بیشتر از آن است) و vi (تعداد داده هایی که بعد از داده ی مورد نظر قرار گرفته و کمتر از آن است) بدست می آید :

`S=sum_{i=1}^\n d_{i}=sum_{i=1}^\n (u_{i}-v_{i})`

حل مثال دستی ضریب همبستگی Kendall

در جدول زیر نمرات امتحان x و y ده دانش آموز ثبت شده است با استفاده از ضریب همبستگی کندال رابطه بین دو امتحان را محاسبه کنید :

۱۰۹۸۷۶۵۴۳۲۱دانش آموز
۵۱۶۴۱۰۷۲۹۳۸نمره امتحان x
۶۲۴۳۷۸۱۵۱۰۹نمره امتحان y

برای بدست آوردن ضریب همبستگی کندال ابتدا نمرات امتحان x را از کوچک به بزرگ مرتب به صورت زیر مرتب می کنیم و نمرات امتحان y را متقابلا در جدول یادداشت می نماییم :

۱۰۹۸۷۶۵۴۳۲۱دانش آموز
۱۰۹۸۷۶۵۴۳۲۱نمره امتحان x
۷۱۰۹۸۴۶۳۵۱۲نمره امتحان y
۰۱۱۱۰۱۰۲۰۱vi
۰۰۱۲۴۴۶۴۸۸ui
۰۱-۰۱۴۴۶۲۸۷di

محاسبه زوج های هماهنگ و ناهماهنگ

طریقه محاسبه vi بدین صورت است : نمره امتحان y دانش آموز اول را بررسی کرده (برابر ۲ است) و به تعدادی که در نمرات سمت راستش کوچکتر از ۲ مشاهده کردیم مقدار ui مشخص می شود (در امتحان y فقط نمره دانش آموز دوم از دانش آموز اول کمتر است) پس مقدار ۱ اختیار می کند. برای دانش آموز دوم نیز که نمره امتحان y آن برابر ۱ است مشاهده می شود که هیچکدام از دانش آموزان بعدی نمره کمتری از او نگرفته اند، لذا مقدار vi برای دانش آموز دوم برابر صفر می باشد.

طریقه محاسبه ui بدین صورت است : نمره امتحان y دانش آموز اول را بررسی کرده (برابر ۲ است) و به تعدادی که در نمرات سمت راستش بزرگتر از ۲ مشاهده کردیم مقدار vi مشخص می شود (در امتحان y فقط نمره دانش آموز دوم از دانش آموز اول کمتر است) پس مقدار ۸ اختیار می کند (اگر بشماریم نمره y دانش آموز اول از ۸ دانش آموز بعدی کمتر است). برای دانش آموز دوم نیز که نمره امتحان y آن برابر ۱ است مشاهده می شود که هیچکدام از دانش آموزان بعدی نمره کمتری از او نگرفته اند، لذا مقدار vi برای دانش آموز دوم نیز برابر ۸ می باشد (فقط نمرات دانش آموزان سمت راست باقی مانده را در شمارش به حساب می آوریم). در انتها مقدار S به صورت زیر بدست می آید :

`S=sum_{i=1}^\10 d_{i}=sum_{i=1}^\10 (u_{i}-v_{i})=31`

`T={2S}/{n(n-1)}={2*31}/{10(9-1)}=0.689`

حل مثال همبستگی کندال در SPSS

ابتدا به شکل زیر داده ها را وارد نرم افزار SPSS می کنیم : برای دریافت آموزش نحوه ورود داده ها در نرم افزار SPSS اینجا کلیک کنید.

دیتای ضریب همبستگی کندال

سپس از طریق دستور زیر کادر آزمون ضریب همبستگی میان دو متغیر را باز می کنیم :

مسیر اجرای ضریب همبستگی کندال

مانند شکل زیر در پنجره باز شده دو متغیر مورد نظر را وارد کادر Variables کنید و تیک ضریب همبستگی تاو-کندال را فعال نمایید، در انتها بر روی گزینه OK کلیک نمایید :

دستور اجرای ضریب همبستگی کندال

خروجی نرم افزار SPSS برای ضریب همبستگی کندال (KENDALL CORRELATION COEFFICIENTS) به صورت زیر است :

خروجی ضریب همبستگی کندال

همانطور که مشاهده می شود مقدار ضریب همبستگی برابر با ۰٫۶۸۹ بدست آمده است که سطح معنی داری آن با توجه به این که کمتر از ۰٫۰۵ است نشان از معنی داری این ضریب می باشد.